Karadeniz Müzikleri ve Sanatçıları – En Çok Sevilen Gruplar

 

Kemençeler ve Tulumlarla Muhteşem Karadeniz Ezgileri

Karadeniz denince, akla gelen en önemli kültür öğelerinden biri de Karadeniz müzikleridir. Horon, kemençe ve yöresel enstrümanlar kullanılarak yapılan Karadeniz müzikleri ve şarkıları, Karadenizli olsa da olmasa da herkesin içine dokunan ezgilere sahiptir.

Karadeniz müzik kültürüne yakından bakarsak özellikle Doğu Karadeniz, engebeli coğrafyasına, hırçın denizine ve sınırlı tarımsal üretimine rağmen tarih boyunca birçok kültüre beşik olmuştur. Bu kültürel çeşitliliği, diline, geleneklerine, danslarına ve müziklerine yansımıştır. Karadeniz müzikleri içinde en belirgin ve bilinen tür Destanlardır (Destanî). Lazuri Destanî (Lazca Destanlar) Koro veya tek olarak yahut enstrümanlar eşliğinde söylenir. Konuları aşk, ölüm, doğa , gurbet gibi konulardır.

Karadeniz müziğinde yaygın olan türlerden biride Okobalu / Meka-Moka (atışmalı şarkılar)dır. Toplu olarak gerçekleşen eğlencelerde gruplar arasında vokallerle söylenir. Atışma şeklinde yapılan bu türde erkekler ve kadınlar birer grup olur. Ölülerin ardından söylenen ağıtlar ise Bgara (ağlama) olarak bilinir. Kadınlar tarafından ölü evinde söylenir. Biri ölüye “bgara” söyler, diğerleri de ağlayarak eşlik ederler.







Karadeniz müzikleri içinde belki kulak aşinalığınız olan en önemli türlerden biri de Nani (ninni)’dir. Heyamo-Heymoli ise, eğlence ve iş şarkılarında söylenir. Xoroni (horon) ise tulum ve kemençe eşliğinde oynanan halk dansıdır.

Karadeniz türküleri içerisinde standart bir form olmadığı gibi her bölgede şarkılar farklı özellik gösterir. Aynı şarkı farklı şivelerle söylenebilir. Türkü sözlerinin satırları 11 heceli veya 7 heceli ayrıca bazı türkülerde 8 hecede bulunmaktadır. Aynı zamanda serbest de olabilir.

Karadeniz türküleri ve şarkıları genellikle hareketli ritimler içerse de ağıtlarda ve destanlarda ağır ritimler de görülür.

Pontus Müziği

Rumlar, Lazlar, Türkler, Hemşinliler ve Gürcüler Karadeniz müziğinin oluşmasında ve gelişmesinde etkili olmuştur. Pontus müziğine de benzeyen Karadeniz müzikleri bu kültürün içerisinde harmanlanmıştır.  Pontus türkülerinde de ağırlıklı olarak geleneksel Doğu Karadeniz müziğinde de olduğu gibi kemençe kullanılmaktadır. Tulum, Kaval, Davul ve diğer bölgelere göre az da olsa Zurna da Pontus türkülerinde kullanılır.

1924 yılında Lozan anlaşması sonucunda zorunlu göçe tabi tutulan Rumlardan sonra Karadeniz Rumları kemençeyi bir kimlik olarak kabul etmişlerdir. Karadeniz Rumlarının yaptıkları türkülerle Doğu Karadeniz türküleri aynı formdadırlar. Pontus türküleri genelde hareketli ritimlere sahiptir. Pontus rum usta kemençecilerin başında Stavris Petridis gelmektedir. Kemençe kültürü ustaların yetiştirdiği çıraklarıyla nesilden nesle aktarılmaktadır.

Karadeniz Çalgıları – Tulum ve Kemençe!

Karadeniz müzikleri kemençe ve tulum olmadan olmaz. Hareketli müziklerde de hüzünlü şarkılarda da bu iki enstrüman kullanılır. Türk çalgısı olduğu iddia edilen tulum İskoçların Gayda’sı, Fransızların Cornemuse’si gibidir. Fransızlar’ın pochette, İngilizler’in kit adını verdiği yaylı çalgılarla akraba olan Karadeniz kemençesinin Anadolu’ya ne zaman ve nasıl geldiği ise bilinmemektedir.

Horon oynarken daha sık kullanılan kemençe, Lazlara özgü destanların söylenmesinde de kullanılır. . 80’li yılların ortalarına kadar Arhavi’li Yaşar Turna ve Pazar’lı Ahmet Güngör kemençe ile Lazca şarkılar söylemişler ve birçok plak yapmışlardır. Lazlar ve Trabzonluların kemençeyi kullanış biçimleri ise farklıdır.

Evrensel bir çalgı olma yolunda ilerleyen kemençe ve tulum Karadeniz şarkılarına yıllardır eşlik etmektedir. Kemençe ve tulum ustalarının en iyileri de Karadeniz’de yetişmektedir.

 

Kazım Koyuncu – Şair Ceketli Çocuk!

Karadeniz şarkıları denince akla ilk gelen sanatçı şüphesiz Kazım Koyuncu’dur. Karadeniz müziği ile Rock’n’Roll müziği sentezleyerek kendi tarzını oluşturan Türk müzisyen, ülkemizde şarkıları en çok bilinen Karadeniz sanatçısıdır. 33 yaşında kanserden vefat eden Kazım Koyuncu, halen şarkıları dilden dile dolaşan, kişiliğiyle ve duruşuyla örnek gösterilen sanatçılardandır.

İlk olarak amatör rock müzik yapmaya başlayan Kazım Koyuncu, 1980’li yılların sonunda İstanbul’a taşınmıştır. 1994 yılında Laz müziğini rock müziği ile birleştirerek kendi tarzını yaratmıştır. Zuğaşi Berepe adında bir grup kuran sanatçı, 1995 yılında grup olarak Va Mişkunan adlı ilk albümünü yayınlamıştır. Askerden geldikten sonra ilk solo albümünün çalışmalarına başlamıştır. Viya! adlı ilk solo albümü çok ses getirmese de 2002 yılında Gökhan Birben ile birlikte Gülbeyaz adlı televizyon dizisinin müziklerini yapmaya başlamıştır. 2004 yılında Hayde adlı ikinci albümünü çıkarmıştır. Yılın en çok satan albümlerinden biri olan Hayde ile Türkiye çapında tanınmıştır. 2004 yılının sonunda kanser olduğu haberini almıştır. Son konserini 2005’te vermiş ve aynı yıl 25 Haziran tarihinde hayatını kaybetmiştir.

Kazım Koyuncu’nun en çok sevilen şarkıları:

  • İşte Gidiyorum
  • Denizde Karartı Var
  • Hey Gidi Karadeniz
  • Divane Aşık
  • Ben Seni Sevduğimi
  • Dido
  • Gelevera Deresi
  • Asiye
  • Hayde

Karadeniz’in En Çok Sevilen Grupları ve Sanatçıları

Karadeniz, Kazım Koyuncu’dan önce ve sonrasında Türk müziğine pek çok başarılı isim kazandırmıştır. Volkan Konak, Fuat Saka, İsmail Türüt, Hülya Polat ve Davut Güloğlu Karadeniz müziklerinin en popüler isimlerinden olsa da onlarla birlikte son yıllarda birbirinden güzel şarkılara imza atan Karadeniz sanatçıları müzik piyasasına adım atmıştır. Selçuk Balcı, Resul Dindar gibi isimler en çok bilinenlerden olmuştur. Ayrıca Marsis ve Koliva gibi Karadeniz müzik grupları da kültürlerine ve şarkılarına sahip çıkmış, geniş hayran kitlesine kavuşmuşlardır.

Karadeniz sanatçıları ve şarkıları arasında derlediğimiz lise ise şöyle:

Aşağıdaki şarkıların youtube videosunu koyalım

Karmate – Nayino

Selçuk Balcı – Deniz Üstünde Fener

Resul Dindar – Sevduğum

Yüksek Dağlara Doğru – Koliva

Volkan Konak – Yarim Yarim

Apolas Lermi – Mektup

Salih Yılmaz – Yaylanın Çimenine

Gökhan Birben – Oy Oy Güzelum

Grup Marsis – Marsis Dağı







Fuat Saka – Ay Vuriyi

Davut Güloğlu – Horon

Cimilli İbo – Güzel Yarim

Ali Baran – Yazuktur

Recebim – Demedim Mi Ben Sana

Hülya Polat – Yüreğim

İsmail Türüt – Ah Eminem

Onur Atmaca – Allah’um Al Canumi

Karadeniz turları ile görme şansı bulacağınız Karadeniz’de her yerde Karadeniz müzikleriyle karşılaşacaksınız. Yayla şenliklerinde, akşam yemeklerinde hoş sohbetlerinize ve eğlencelerinize bu şarkılar eşlik edecek. Karadeniz kültürünü yakından tanıyacak ve müziklerine hayran olacaksınız.

 

BU YAZIYA EMOJİYLE TEPKİ VER!
  • Beğendim
  • Mutlu Oldum
  • Üzüldüm
  • Kızdım
  • Sıkıldım
  • Korktum